vrijdag 7 september 2007
De Tachtigjarige Europese Burgeroorlog
De Honderjarige Oorlog, de Eerste en Tweede Wereldoorlog, de Amerikaanse Burgeroorlog, de Trojaanse Oorlog, het zijn namen van oorlogen die u misschien niet altijd kunt plaatsen, maar waar u zeker al van gehoord heeft. Maar heeft u al gehoord van de (Tachtigjarige) Europese Burgeroorlog? Allicht niet.
En eigenlijk toch wel. Deze oorlog vond namelijk plaats gedurende de volledige Korte Twintigste Eeuw. Deze eeuw, naar analogie met De Lange Negentiende Eeuw, die begon in 1789 bij de Franse Revolutie en eindigde met het begin van de Eerste Wereldoorlog in 1914, loopt van de eerste schoten in Sarajevo in 1914 en eindigt bij dezelfde stad bij de laatste schoten in 1995.
Die Europese Burgeroorlog is dan ook niets anders dan de opeenvolging van de Eerste Wereldoorlog (1914 – 1918), de Tweede Wereldoorlog (1939 – 1945), de Koude Oorlog (1945 – 1991) en de laatste Balkanoorlogen (1991 – 1995).
Maar waarom deze nieuwe term? Die werd in 1986 voor het eerst geopperd door de Duitse historicus Ernst Nolte in zijn boek Der Europäische Bürgerkrieg 1917-1945.
Eigenlijk is die term voor de periode 1914 – 1991 goed gekozen. Alle Europese oorlogen van de (korte) twintigste eeuw houden immers verband met elkaar. De link tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog zal iedereen wel bekend zijn. Niet alleen waren de overwinnaars in het vredesverdrag van 1919 onredelijk, het is ook aan de Eerste Wereldoorlog te danken dat de Sovjet-Unie ontstaan is. En het is twijfelachtig of Hitler een tsaristisch Rusland zou aangevallen hebben, iets wat voor hem onvermijdelijk was bij de communistische Sovjet-Unie.
De situatie in het naoorlogse Europa, inclusief dat van Joegoslavië, is volledig te danken aan de overheersing van de Sovjet-Unie in oostelijk Europa. De balkanoorlogen van 1991 – 1995 waren dan ook een rechtstreeks uitvloeisel van de Koude Oorlog, die dan weer (onder andere) ontstaan is doordat de V.S. en de Sovjet-Unie, om Nazi-Duitsland te verlaan, aanwezig waren in Europa. De val van de Sovjet-Unie tenslotte leidde dan uiteindelijk tot de laatste Balkanoorlog.
Laten we nu alleen hopen dat we inderdaad die Korte Twintigste Eeuw mogen afsluiten in 1995, en dat het bij een Tachtigjarige Europese Burgeroorlog blijft.
Labels: geschiedenis
woensdag 22 augustus 2007
Flanders Fields
Ook al is het bijna 100 geleden, de doden en het leed worden in de Westhoek niet vergeten. Het landschap is nog altijd bepaald door de Groote Oorlog, heuvels die er vroeger niet waren en kraters die dichtgegroeid zijn vormen de littekens van De Eerste Wereldoorlog.
De meest imposante overblijfselen zijn, naast de Dodengangen, ongetwijfeld de vele kerkhoven, veelal stukjes grond die door de Belgische bevolking voor eeuwig zijn afgestaan aan het land die er zijn doden begroef.
Op 30 juli hebben we daar een tochtje gedaan, en hier kun je de resultaten zien.
Labels: fotografie, geschiedenis
dinsdag 1 mei 2007
“De Volmaakte Ketter”
De titel van het boek “De Volmaakte Ketter” van Hanny Alders verwijst uiteraard naar de Katharen of Albigenzen. De term Hereticus perfectus of Volmaakte ketter sloeg niet op het menselijke aspect, namelijk dat ze als mens volmaakt zouden zijn, maar op het feit dat ze voor de kerk het volmaakte prototype van de ketter waren – en dus eigenlijk de ergste mensen op aarde.
Deze christelijke sekte, die vooral voorkwam in Occitanië en Lombardije in de 12e en 13e eeuw, maar ook in Vlaanderen, Frankrijk en Duitsland, had een gnostisch dualistische leer.
Het basisprincipe was dat er twee goden waren, een goeie (die van het nieuwe testament) en een slechte (van het oude testament). De goeie god had de engelen geschapen, onstoffelijke wezens, eerder geesten. De slechte god schiep dan de wereld en verleidde de engelen om een lichaam aan te nemen om op de aarde te gaan wonen. Jezus was dan een zuiver geestelijk wezen dat een schijnlichaam aannam om de mensen het licht van de verlossing te kunnen tonen. Hij werd niet gekruisigd, alhoewel hij wel heeft geleden. Aangezien hij niet aan het kruis hing, aanbaden de Katharen het kruis niet, wat ze als een duivelswerktuig zagen. In de plaats probeerden ze goed te leven, en zo weinig mogelijk in te gaan op lichamelijke behoeften. Daarom was sex en het huwelijk vermijdenswaardig, terwijl het geloof in reïncarnatie ervoor zorgde dat ze zo weinig mogelijk vlees aten. Het doel was om terug te keren naar de hemel, en daar te blijven als engel, zonder weer te moeten incarneren in een mens of dier.
Het boek licht deze principes heel goed toe. En alhoewel het verhaal niet heel goed geschreven is – het is soms moeilijk om te volgen – is het moeilijk weg te leggen. De hoofdpersoon Amaury de Poissy is een Franse kruisvaarder die ten strijde trekt tegen de katharen van Occitanië (het huidige pays cathares). Deze historische kruistocht zorgde er voor dat deze streek toegevoegd werd aan de Franse kroon, en eindigde met het beleg van Montségur. Amaury raakt tijdens de tocht niet alleen verliefd op een ketter, maar begint ook te twijfelen aan zijn “ware” geloof.
“De Volmaakte Ketter” is een historische roman met veel achtergrond informatie over het leven in de 13e eeuw in het zuiden van Frankrijk. Ondanks de niet uitblinkende schrijfstijl toch een aanrader!
Labels: boeken, geschiedenis
“Ancient Rome” en de waarheid
Je kunt er niet naast kijken, de interesse voor het oude Rome is weer levend. Nog maar pas – nu ja, twee jaar geleden – was de prestigieuse serie “Rome” op de televisie. Deze schitterende, absolute aanrader, vertelt het verhaal van de val de republiek vanuit het oogpunt van twee soldaten van het het XIIIe legioen van Gaius Iulius Caesar. De eerste episode begint met een veldslag in Gallië, en de reeks eindigt met de moord op Caesar op de Iden van maart van het jaar 44 voor Christus.
Nu is er weer een nieuwe serie te zien op Canvas. “Ancient Rome” vertelt in verschillende afleveringen over de opkomst en val van het Romeinse Rijk. Elke aflevering vertelt een verschillend verhaal uit de rijke geschiedenis. De eerste episode ging over de grote brand van Rome in 64 na Christus en de reddingspogingen van keizer Nero. De aflevering van afgelopen zondag ging dan weer over de grondherverdelingen van Tiberius in de 2e eeuw voor Christus.
De serie beroept zich op het advies van historici voor een zo correct mogelijke weergave van bijvoorbeeld soldaten (de helmen, zwaarden en schilden waren gedurende de ganse periode bijvoorbeeld onderhevig aan veranderingen). Ook zaken zoals stijgbeugels worden correct geweerd, aangezien die maar ronde de vierde eeuw na Christus ingevoerd werden.
En toch kunnen er flaters geslaan worden. In die bewuste aflevering van vorige zondag kwam ook de val van Carthago ter sprake. De legende wil dat na de derde Punische oorlog de stad met de grond gelijkgemaakt werd, en er daarna zout over de ganse stadsoppervlakte gestrooid werd om te voorkomen dat er ooit nog iets zou groeien op die plaats. Helaas kan dit niet kloppen. Deze legende wordt door de meeste historici afgedaan als niet meer dan dat: een legende. Ze zou zelfs uit de 20e eeuw dateren.
Trouwens, zout was toen veel te kostbaar om het daaraan te “verspelen”. Romeinse soldaten werden bijvoorbeeld uitbetaald in zout – in het Latijn “sal”. Vandaar trouwens ons woord salaris.
Jammer dus voor de gemiste kans. Het blijft nog een interessante serie, maar waarschijnlijk betekent dit dat we de historiciteit met een korreltje, euh, zout moeten nemen...
Labels: geschiedenis, rome, tv